🕉️ 21 November 2026, Saturday · 12:38:03 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अर्चनीय (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअर्चनीयःअर्चनीयौअर्चनीयाः
द्वितीयाअर्चनीयम्अर्चनीयौअर्चनीयान्
तृतीयाअर्चनीयेनअर्चनीयाभ्याम्अर्चनीयैः
चतुर्थीअर्चनीयायअर्चनीयाभ्याम्अर्चनीयेभ्यः
पञ्चमीअर्चनीयात् / अर्चनीयाद्अर्चनीयाभ्याम्अर्चनीयेभ्यः
षष्ठीअर्चनीयस्यअर्चनीययोःअर्चनीयानाम्
सप्तमीअर्चनीयेअर्चनीययोःअर्चनीयेषु
सम्बोधनहे अर्चनीयहे अर्चनीयौहे अर्चनीयाः

अर्थ: —
English: to be worshipped, venerable.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अर्चनीय (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअर्चनीयम्अर्चनीयेअर्चनीयानि
द्वितीयाअर्चनीयम्अर्चनीयेअर्चनीयानि
तृतीयाअर्चनीयेनअर्चनीयाभ्याम्अर्चनीयैः
चतुर्थीअर्चनीयायअर्चनीयाभ्याम्अर्चनीयेभ्यः
पञ्चमीअर्चनीयात् / अर्चनीयाद्अर्चनीयाभ्याम्अर्चनीयेभ्यः
षष्ठीअर्चनीयस्यअर्चनीययोःअर्चनीयानाम्
सप्तमीअर्चनीयेअर्चनीययोःअर्चनीयेषु
सम्बोधनहे अर्चनीयहे अर्चनीयेहे अर्चनीयानि

अर्थ: —
English: to be worshipped, venerable.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें