🕉️ 22 November 2026, Sunday · 04:08:31 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अर्चिन् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअर्चीअर्चिनौअर्चिनः
द्वितीयाअर्चिनम्अर्चिनौअर्चिनः
तृतीयाअर्चिनाअर्चिभ्याम्अर्चिभिः
चतुर्थीअर्चिनेअर्चिभ्याम्अर्चिभ्यः
पञ्चमीअर्चिनःअर्चिभ्याम्अर्चिभ्यः
षष्ठीअर्चिनःअर्चिनोःअर्चिनाम्
सप्तमीअर्चिनिअर्चिनोःअर्चिषु
सम्बोधनहे अर्चिन्हे अर्चिनौहे अर्चिनः

अर्थ: —
English: (said of Varuṇa's foot) shining, RV. viii, 41, 8

📚 अमरकोश में:
• अग्नि की लपट के नाम (१.१.६८) — पर्याय: ज्वाला, कीला, हेति, शिखा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अर्चिन् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअर्चिअर्चिनीअर्चीनि
द्वितीयाअर्चिअर्चिनीअर्चीनि
तृतीयाअर्चिनाअर्चिभ्याम्अर्चिभिः
चतुर्थीअर्चिनेअर्चिभ्याम्अर्चिभ्यः
पञ्चमीअर्चिनःअर्चिभ्याम्अर्चिभ्यः
षष्ठीअर्चिनःअर्चिनोःअर्चिनाम्
सप्तमीअर्चिनिअर्चिनोःअर्चिषु
सम्बोधनहे अर्चिन् / हे अर्चिहे अर्चिनीहे अर्चीनि

अर्थ: —
English: (said of Varuṇa's foot) shining, RV. viii, 41, 8

📚 अमरकोश में:
• अग्नि की लपट के नाम (१.१.६८) — पर्याय: ज्वाला, कीला, हेति, शिखा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें