🕉️ 19 November 2026, Thursday · 07:38:24 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अर्णस (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअर्णसःअर्णसौअर्णसाः
द्वितीयाअर्णसम्अर्णसौअर्णसान्
तृतीयाअर्णसेनअर्णसाभ्याम्अर्णसैः
चतुर्थीअर्णसायअर्णसाभ्याम्अर्णसेभ्यः
पञ्चमीअर्णसात् / अर्णसाद्अर्णसाभ्याम्अर्णसेभ्यः
षष्ठीअर्णसस्यअर्णसयोःअर्णसानाम्
सप्तमीअर्णसेअर्णसयोःअर्णसेषु
सम्बोधनहे अर्णसहे अर्णसौहे अर्णसाः

अर्थ: —
English: (fr. अ॑र्णस्) agitated, foaming, RV. v, 54, 6

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अर्णस (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअर्णसम्अर्णसेअर्णसानि
द्वितीयाअर्णसम्अर्णसेअर्णसानि
तृतीयाअर्णसेनअर्णसाभ्याम्अर्णसैः
चतुर्थीअर्णसायअर्णसाभ्याम्अर्णसेभ्यः
पञ्चमीअर्णसात् / अर्णसाद्अर्णसाभ्याम्अर्णसेभ्यः
षष्ठीअर्णसस्यअर्णसयोःअर्णसानाम्
सप्तमीअर्णसेअर्णसयोःअर्णसेषु
सम्बोधनहे अर्णसहे अर्णसेहे अर्णसानि

अर्थ: —
English: (fr. अ॑र्णस्) agitated, foaming, RV. v, 54, 6

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें