🕉️ 20 November 2026, Friday · 09:12:24 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अर्णोद (पुंलिङ्ग)

अर्ण (सागवान का वृक्ष) + उद (पानी, जल)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअर्णोदःअर्णोदौअर्णोदाः
द्वितीयाअर्णोदम्अर्णोदौअर्णोदान्
तृतीयाअर्णोदेनअर्णोदाभ्याम्अर्णोदैः
चतुर्थीअर्णोदायअर्णोदाभ्याम्अर्णोदेभ्यः
पञ्चमीअर्णोदात् / अर्णोदाद्अर्णोदाभ्याम्अर्णोदेभ्यः
षष्ठीअर्णोदस्यअर्णोदयोःअर्णोदानाम्
सप्तमीअर्णोदेअर्णोदयोःअर्णोदेषु
सम्बोधनहे अर्णोदहे अर्णोदौहे अर्णोदाः

अर्थ: अर्ण (सागवान का वृक्ष) + उद (पानी, जल)
English: ‘yielding water’, a cloud, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अर्णोद (नपुंसकलिङ्ग)

अर्ण (सागवान का वृक्ष) + उद (पानी, जल)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअर्णोदम्अर्णोदेअर्णोदानि
द्वितीयाअर्णोदम्अर्णोदेअर्णोदानि
तृतीयाअर्णोदेनअर्णोदाभ्याम्अर्णोदैः
चतुर्थीअर्णोदायअर्णोदाभ्याम्अर्णोदेभ्यः
पञ्चमीअर्णोदात् / अर्णोदाद्अर्णोदाभ्याम्अर्णोदेभ्यः
षष्ठीअर्णोदस्यअर्णोदयोःअर्णोदानाम्
सप्तमीअर्णोदेअर्णोदयोःअर्णोदेषु
सम्बोधनहे अर्णोदहे अर्णोदेहे अर्णोदानि

अर्थ: अर्ण (सागवान का वृक्ष) + उद (पानी, जल)
English: ‘yielding water’, a cloud, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें