🕉️ 19 November 2026, Thursday · 06:42:28 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अर्तन (नपुंसकलिङ्ग)

निन्दा,फटकार,अपशब्द या गाली।

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअर्तनम्अर्तनेअर्तनानि
द्वितीयाअर्तनम्अर्तनेअर्तनानि
तृतीयाअर्तनेनअर्तनाभ्याम्अर्तनैः
चतुर्थीअर्तनायअर्तनाभ्याम्अर्तनेभ्यः
पञ्चमीअर्तनात् / अर्तनाद्अर्तनाभ्याम्अर्तनेभ्यः
षष्ठीअर्तनस्यअर्तनयोःअर्तनानाम्
सप्तमीअर्तनेअर्तनयोःअर्तनेषु
सम्बोधनहे अर्तनहे अर्तनेहे अर्तनानि

अर्थ: निन्दा,फटकार,अपशब्द या गाली।
संस्कृत: पर्याय: ऋतीया, हृणीया, घृणा, किम्

📚 अमरकोश में:
• घृणा (३.२.३२) — पर्याय: ऋतीया, हृणीया, घृणा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अर्तन (पुंलिङ्ग)

निन्दा,फटकार,अपशब्द या गाली।

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअर्तनःअर्तनौअर्तनाः
द्वितीयाअर्तनम्अर्तनौअर्तनान्
तृतीयाअर्तनेनअर्तनाभ्याम्अर्तनैः
चतुर्थीअर्तनायअर्तनाभ्याम्अर्तनेभ्यः
पञ्चमीअर्तनात् / अर्तनाद्अर्तनाभ्याम्अर्तनेभ्यः
षष्ठीअर्तनस्यअर्तनयोःअर्तनानाम्
सप्तमीअर्तनेअर्तनयोःअर्तनेषु
सम्बोधनहे अर्तनहे अर्तनौहे अर्तनाः

अर्थ: निन्दा,फटकार,अपशब्द या गाली।
संस्कृत: पर्याय: ऋतीया, हृणीया, घृणा, किम्
English: (√ ऋत्), reviling ([BR.; = दुह्खिन् Comm.]), VS. xxx, 19

📚 अमरकोश में:
• घृणा (३.२.३२) — पर्याय: ऋतीया, हृणीया, घृणा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें