🕉️ 20 November 2026, Friday · 08:07:16 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अर्थिक (पुंलिङ्ग)

चिल्लाने वाला,चौकीदार

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअर्थिकःअर्थिकौअर्थिकाः
द्वितीयाअर्थिकम्अर्थिकौअर्थिकान्
तृतीयाअर्थिकेनअर्थिकाभ्याम्अर्थिकैः
चतुर्थीअर्थिकायअर्थिकाभ्याम्अर्थिकेभ्यः
पञ्चमीअर्थिकात् / अर्थिकाद्अर्थिकाभ्याम्अर्थिकेभ्यः
षष्ठीअर्थिकस्यअर्थिकयोःअर्थिकानाम्
सप्तमीअर्थिकेअर्थिकयोःअर्थिकेषु
सम्बोधनहे अर्थिकहे अर्थिकौहे अर्थिकाः

अर्थ: चिल्लाने वाला,चौकीदार

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अर्थिक (नपुंसकलिङ्ग)

चिल्लाने वाला,चौकीदार

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअर्थिकम्अर्थिकेअर्थिकानि
द्वितीयाअर्थिकम्अर्थिकेअर्थिकानि
तृतीयाअर्थिकेनअर्थिकाभ्याम्अर्थिकैः
चतुर्थीअर्थिकायअर्थिकाभ्याम्अर्थिकेभ्यः
पञ्चमीअर्थिकात् / अर्थिकाद्अर्थिकाभ्याम्अर्थिकेभ्यः
षष्ठीअर्थिकस्यअर्थिकयोःअर्थिकानाम्
सप्तमीअर्थिकेअर्थिकयोःअर्थिकेषु
सम्बोधनहे अर्थिकहे अर्थिकेहे अर्थिकानि

अर्थ: चिल्लाने वाला,चौकीदार
English: wanting anything, MBh. i, 5619 (cf. कन्याथिक)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें