🕉️ 20 November 2026, Friday · 04:59:30 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अर्दना (स्त्रीलिङ्ग)

दुःखाने वाला,सताने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअर्दनाअर्दनेअर्दनाः
द्वितीयाअर्दनाम्अर्दनेअर्दनाः
तृतीयाअर्दनयाअर्दनाभ्याम्अर्दनाभिः
चतुर्थीअर्दनायैअर्दनाभ्याम्अर्दनाभ्यः
पञ्चमीअर्दनायाःअर्दनाभ्याम्अर्दनाभ्यः
षष्ठीअर्दनायाःअर्दनयोःअर्दनानाम्
सप्तमीअर्दनायाम्अर्दनयोःअर्दनासु
सम्बोधनहे अर्दनेहे अर्दनेहे अर्दनाः

अर्थ: दुःखाने वाला,सताने वाला
संस्कृत: पर्याय: याञ्चा, अभिशस्ति, याचना, अर्थना, भिक्षा

📚 अमरकोश में:
• माँगना (३.२.६) — पर्याय: याच्ञा, भिक्षा, अर्थना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें