🕉️ 20 November 2026, Friday · 07:04:46 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अर्पणीय (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअर्पणीयःअर्पणीयौअर्पणीयाः
द्वितीयाअर्पणीयम्अर्पणीयौअर्पणीयान्
तृतीयाअर्पणीयेनअर्पणीयाभ्याम्अर्पणीयैः
चतुर्थीअर्पणीयायअर्पणीयाभ्याम्अर्पणीयेभ्यः
पञ्चमीअर्पणीयात् / अर्पणीयाद्अर्पणीयाभ्याम्अर्पणीयेभ्यः
षष्ठीअर्पणीयस्यअर्पणीययोःअर्पणीयानाम्
सप्तमीअर्पणीयेअर्पणीययोःअर्पणीयेषु
सम्बोधनहे अर्पणीयहे अर्पणीयौहे अर्पणीयाः

अर्थ: —
English: to be delivered or entrusted, Kathās.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अर्पणीय (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअर्पणीयम्अर्पणीयेअर्पणीयानि
द्वितीयाअर्पणीयम्अर्पणीयेअर्पणीयानि
तृतीयाअर्पणीयेनअर्पणीयाभ्याम्अर्पणीयैः
चतुर्थीअर्पणीयायअर्पणीयाभ्याम्अर्पणीयेभ्यः
पञ्चमीअर्पणीयात् / अर्पणीयाद्अर्पणीयाभ्याम्अर्पणीयेभ्यः
षष्ठीअर्पणीयस्यअर्पणीययोःअर्पणीयानाम्
सप्तमीअर्पणीयेअर्पणीययोःअर्पणीयेषु
सम्बोधनहे अर्पणीयहे अर्पणीयेहे अर्पणीयानि

अर्थ: —
English: to be delivered or entrusted, Kathās.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें