🕉️ 19 November 2026, Thursday · 07:18:04 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अर्हण (नपुंसकलिङ्ग)

पूजा,आराधना,सम्मान,आदर तथा सम्मान के साथ व्यवहार करना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअर्हणम्अर्हणेअर्हणानि
द्वितीयाअर्हणम्अर्हणेअर्हणानि
तृतीयाअर्हणेनअर्हणाभ्याम्अर्हणैः
चतुर्थीअर्हणायअर्हणाभ्याम्अर्हणेभ्यः
पञ्चमीअर्हणात् / अर्हणाद्अर्हणाभ्याम्अर्हणेभ्यः
षष्ठीअर्हणस्यअर्हणयोःअर्हणानाम्
सप्तमीअर्हणेअर्हणयोःअर्हणेषु
सम्बोधनहे अर्हणहे अर्हणेहे अर्हणानि

अर्थ: पूजा,आराधना,सम्मान,आदर तथा सम्मान के साथ व्यवहार करना

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अर्हण (पुंलिङ्ग)

पूजा,आराधना,सम्मान,आदर तथा सम्मान के साथ व्यवहार करना

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअर्हणःअर्हणौअर्हणाः
द्वितीयाअर्हणम्अर्हणौअर्हणान्
तृतीयाअर्हणेनअर्हणाभ्याम्अर्हणैः
चतुर्थीअर्हणायअर्हणाभ्याम्अर्हणेभ्यः
पञ्चमीअर्हणात् / अर्हणाद्अर्हणाभ्याम्अर्हणेभ्यः
षष्ठीअर्हणस्यअर्हणयोःअर्हणानाम्
सप्तमीअर्हणेअर्हणयोःअर्हणेषु
सम्बोधनहे अर्हणहे अर्हणौहे अर्हणाः

अर्थ: पूजा,आराधना,सम्मान,आदर तथा सम्मान के साथ व्यवहार करना
English: having a claim to, being entitled to (in comp.), BhP.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें