🕉️ 21 November 2026, Saturday · 06:19:09 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अल्पतनु (पुंलिङ्ग)

ठिंगना, छोटे कद का

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअल्पतनुःअल्पतनूअल्पतनवः
द्वितीयाअल्पतनुम्अल्पतनूअल्पतनून्
तृतीयाअल्पतनुनाअल्पतनुभ्याम्अल्पतनुभिः
चतुर्थीअल्पतनवेअल्पतनुभ्याम्अल्पतनुभ्यः
पञ्चमीअल्पतनोःअल्पतनुभ्याम्अल्पतनुभ्यः
षष्ठीअल्पतनोःअल्पतन्वोःअल्पतनूनाम्
सप्तमीअल्पतनौअल्पतन्वोःअल्पतनुषु
सम्बोधनहे अल्पतनोहे अल्पतनूहे अल्पतनवः

अर्थ: ठिंगना, छोटे कद का
संस्कृत: पर्याय: पृश्नि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अल्पतनु (स्त्रीलिङ्ग)

ठिंगना, छोटे कद का

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअल्पतनुःअल्पतनूअल्पतनवः
द्वितीयाअल्पतनुम्अल्पतनूअल्पतनूः
तृतीयाअल्पतन्वाअल्पतनुभ्याम्अल्पतनुभिः
चतुर्थीअल्पतनवे / अल्पतन्वैअल्पतनुभ्याम्अल्पतनुभ्यः
पञ्चमीअल्पतनोः / अल्पतन्वाःअल्पतनुभ्याम्अल्पतनुभ्यः
षष्ठीअल्पतनोः / अल्पतन्वाःअल्पतन्वोःअल्पतनूनाम्
सप्तमीअल्पतनौ / अल्पतन्वाम्अल्पतन्वोःअल्पतनुषु
सम्बोधनहे अल्पतनोहे अल्पतनूहे अल्पतनवः

अर्थ: ठिंगना, छोटे कद का
संस्कृत: पर्याय: पृश्नि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अल्पतनु (नपुंसकलिङ्ग)

ठिंगना, छोटे कद का

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअल्पतनुअल्पतनुनीअल्पतनूनि
द्वितीयाअल्पतनुअल्पतनुनीअल्पतनूनि
तृतीयाअल्पतनुनाअल्पतनुभ्याम्अल्पतनुभिः
चतुर्थीअल्पतनुने / अल्पतनवेअल्पतनुभ्याम्अल्पतनुभ्यः
पञ्चमीअल्पतनुनः / अल्पतनोःअल्पतनुभ्याम्अल्पतनुभ्यः
षष्ठीअल्पतनुनः / अल्पतनोःअल्पतनुनोः / अल्पतन्वोःअल्पतनूनाम्
सप्तमीअल्पतनुनि / अल्पतनौअल्पतनुनोः / अल्पतन्वोःअल्पतनुषु
सम्बोधनहे अल्पतनु / हे अल्पतनोहे अल्पतनुनीहे अल्पतनूनि

अर्थ: ठिंगना, छोटे कद का
संस्कृत: पर्याय: पृश्नि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें