🕉️ 21 November 2026, Saturday · 02:09:13 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अल्पत्व (नपुंसकलिङ्ग)

तुच्छ, महत्वहीन, नगण्य

🔎 आपका लिखा रूप अल्पत्व = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअल्पत्वम्अल्पत्वेअल्पत्वानि
द्वितीयाअल्पत्वम्अल्पत्वेअल्पत्वानि
तृतीयाअल्पत्वेनअल्पत्वाभ्याम्अल्पत्वैः
चतुर्थीअल्पत्वायअल्पत्वाभ्याम्अल्पत्वेभ्यः
पञ्चमीअल्पत्वात् / अल्पत्वाद्अल्पत्वाभ्याम्अल्पत्वेभ्यः
षष्ठीअल्पत्वस्यअल्पत्वयोःअल्पत्वानाम्
सप्तमीअल्पत्वेअल्पत्वयोःअल्पत्वेषु
सम्बोधनहे अल्पत्वहे अल्पत्वेहे अल्पत्वानि

अर्थ: तुच्छ, महत्वहीन, नगण्य

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें