🕉️ 21 November 2026, Saturday · 10:39:11 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अल्पेतर (पुंलिङ्ग)

जो छोटा न हो, बड़ा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअल्पेतरःअल्पेतरौअल्पेतराः
द्वितीयाअल्पेतरम्अल्पेतरौअल्पेतरान्
तृतीयाअल्पेतरेणअल्पेतराभ्याम्अल्पेतरैः
चतुर्थीअल्पेतरायअल्पेतराभ्याम्अल्पेतरेभ्यः
पञ्चमीअल्पेतरात् / अल्पेतराद्अल्पेतराभ्याम्अल्पेतरेभ्यः
षष्ठीअल्पेतरस्यअल्पेतरयोःअल्पेतराणाम्
सप्तमीअल्पेतरेअल्पेतरयोःअल्पेतरेषु
सम्बोधनहे अल्पेतरहे अल्पेतरौहे अल्पेतराः

अर्थ: जो छोटा न हो, बड़ा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अल्पेतर (नपुंसकलिङ्ग)

जो छोटा न हो, बड़ा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअल्पेतरम्अल्पेतरेअल्पेतराणि
द्वितीयाअल्पेतरम्अल्पेतरेअल्पेतराणि
तृतीयाअल्पेतरेणअल्पेतराभ्याम्अल्पेतरैः
चतुर्थीअल्पेतरायअल्पेतराभ्याम्अल्पेतरेभ्यः
पञ्चमीअल्पेतरात् / अल्पेतराद्अल्पेतराभ्याम्अल्पेतरेभ्यः
षष्ठीअल्पेतरस्यअल्पेतरयोःअल्पेतराणाम्
सप्तमीअल्पेतरेअल्पेतरयोःअल्पेतरेषु
सम्बोधनहे अल्पेतरहे अल्पेतरेहे अल्पेतराणि

अर्थ: जो छोटा न हो, बड़ा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें