🕉️ 21 November 2026, Saturday · 08:30:25 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अवत्सीय (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअवत्सीयःअवत्सीयौअवत्सीयाः
द्वितीयाअवत्सीयम्अवत्सीयौअवत्सीयान्
तृतीयाअवत्सीयेनअवत्सीयाभ्याम्अवत्सीयैः
चतुर्थीअवत्सीयायअवत्सीयाभ्याम्अवत्सीयेभ्यः
पञ्चमीअवत्सीयात् / अवत्सीयाद्अवत्सीयाभ्याम्अवत्सीयेभ्यः
षष्ठीअवत्सीयस्यअवत्सीययोःअवत्सीयानाम्
सप्तमीअवत्सीयेअवत्सीययोःअवत्सीयेषु
सम्बोधनहे अवत्सीयहे अवत्सीयौहे अवत्सीयाः

अर्थ: —
English: not suitable for a calf, Pāṇ. vi, 2, 155 Sch.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अवत्सीय (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअवत्सीयम्अवत्सीयेअवत्सीयानि
द्वितीयाअवत्सीयम्अवत्सीयेअवत्सीयानि
तृतीयाअवत्सीयेनअवत्सीयाभ्याम्अवत्सीयैः
चतुर्थीअवत्सीयायअवत्सीयाभ्याम्अवत्सीयेभ्यः
पञ्चमीअवत्सीयात् / अवत्सीयाद्अवत्सीयाभ्याम्अवत्सीयेभ्यः
षष्ठीअवत्सीयस्यअवत्सीययोःअवत्सीयानाम्
सप्तमीअवत्सीयेअवत्सीययोःअवत्सीयेषु
सम्बोधनहे अवत्सीयहे अवत्सीयेहे अवत्सीयानि

अर्थ: —
English: not suitable for a calf, Pāṇ. vi, 2, 155 Sch.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें