🕉️ 19 November 2026, Thursday · 07:21:01 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अवदात (पुंलिङ्ग)

सुन्दर

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअवदातःअवदातौअवदाताः
द्वितीयाअवदातम्अवदातौअवदातान्
तृतीयाअवदातेनअवदाताभ्याम्अवदातैः
चतुर्थीअवदातायअवदाताभ्याम्अवदातेभ्यः
पञ्चमीअवदातात् / अवदाताद्अवदाताभ्याम्अवदातेभ्यः
षष्ठीअवदातस्यअवदातयोःअवदातानाम्
सप्तमीअवदातेअवदातयोःअवदातेषु
सम्बोधनहे अवदातहे अवदातौहे अवदाताः

अर्थ: सुन्दर
संस्कृत: पर्याय: शुक्ल, शुभ्र, शुचि, श्वेत, विशद

📚 अमरकोश में:
• सफ़ेद के और नाम (१.५.१४) — पर्याय: सित, गौर, वलक्ष, धवल, अर्जुन

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अवदात (नपुंसकलिङ्ग)

सुन्दर

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअवदातम्अवदातेअवदातानि
द्वितीयाअवदातम्अवदातेअवदातानि
तृतीयाअवदातेनअवदाताभ्याम्अवदातैः
चतुर्थीअवदातायअवदाताभ्याम्अवदातेभ्यः
पञ्चमीअवदातात् / अवदाताद्अवदाताभ्याम्अवदातेभ्यः
षष्ठीअवदातस्यअवदातयोःअवदातानाम्
सप्तमीअवदातेअवदातयोःअवदातेषु
सम्बोधनहे अवदातहे अवदातेहे अवदातानि

अर्थ: सुन्दर
संस्कृत: पर्याय: शुक्ल, शुभ्र, शुचि, श्वेत, विशद

📚 अमरकोश में:
• सफ़ेद के और नाम (१.५.१४) — पर्याय: सित, गौर, वलक्ष, धवल, अर्जुन

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें