🕉️ 21 November 2026, Saturday · 05:51:35 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अवदीर्ण (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअवदीर्णःअवदीर्णौअवदीर्णाः
द्वितीयाअवदीर्णम्अवदीर्णौअवदीर्णान्
तृतीयाअवदीर्णेनअवदीर्णाभ्याम्अवदीर्णैः
चतुर्थीअवदीर्णायअवदीर्णाभ्याम्अवदीर्णेभ्यः
पञ्चमीअवदीर्णात् / अवदीर्णाद्अवदीर्णाभ्याम्अवदीर्णेभ्यः
षष्ठीअवदीर्णस्यअवदीर्णयोःअवदीर्णानाम्
सप्तमीअवदीर्णेअवदीर्णयोःअवदीर्णेषु
सम्बोधनहे अवदीर्णहे अवदीर्णौहे अवदीर्णाः

अर्थ: —
संस्कृत: पर्याय: द्रुत
English: torn, rent, MBh. &c.

📚 अमरकोश में:
• पिघला हुआ (३.१.८८) — पर्याय: द्रुत

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अवदीर्ण (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअवदीर्णम्अवदीर्णेअवदीर्णानि
द्वितीयाअवदीर्णम्अवदीर्णेअवदीर्णानि
तृतीयाअवदीर्णेनअवदीर्णाभ्याम्अवदीर्णैः
चतुर्थीअवदीर्णायअवदीर्णाभ्याम्अवदीर्णेभ्यः
पञ्चमीअवदीर्णात् / अवदीर्णाद्अवदीर्णाभ्याम्अवदीर्णेभ्यः
षष्ठीअवदीर्णस्यअवदीर्णयोःअवदीर्णानाम्
सप्तमीअवदीर्णेअवदीर्णयोःअवदीर्णेषु
सम्बोधनहे अवदीर्णहे अवदीर्णेहे अवदीर्णानि

अर्थ: —
संस्कृत: पर्याय: द्रुत
English: torn, rent, MBh. &c.

📚 अमरकोश में:
• पिघला हुआ (३.१.८८) — पर्याय: द्रुत

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें