🕉️ 19 November 2026, Thursday · 05:24:01 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अवध्य (पुंलिङ्ग)

"मारने के अयोग्य, पवित्र, मृत्यु से मुक्त ।"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअवध्यःअवध्यौअवध्याः
द्वितीयाअवध्यम्अवध्यौअवध्यान्
तृतीयाअवध्येनअवध्याभ्याम्अवध्यैः
चतुर्थीअवध्यायअवध्याभ्याम्अवध्येभ्यः
पञ्चमीअवध्यात् / अवध्याद्अवध्याभ्याम्अवध्येभ्यः
षष्ठीअवध्यस्यअवध्ययोःअवध्यानाम्
सप्तमीअवध्येअवध्ययोःअवध्येषु
सम्बोधनहे अवध्यहे अवध्यौहे अवध्याः

अर्थ: "मारने के अयोग्य, पवित्र, मृत्यु से मुक्त ।"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अवध्य (नपुंसकलिङ्ग)

"मारने के अयोग्य, पवित्र, मृत्यु से मुक्त ।"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअवध्यम्अवध्येअवध्यानि
द्वितीयाअवध्यम्अवध्येअवध्यानि
तृतीयाअवध्येनअवध्याभ्याम्अवध्यैः
चतुर्थीअवध्यायअवध्याभ्याम्अवध्येभ्यः
पञ्चमीअवध्यात् / अवध्याद्अवध्याभ्याम्अवध्येभ्यः
षष्ठीअवध्यस्यअवध्ययोःअवध्यानाम्
सप्तमीअवध्येअवध्ययोःअवध्येषु
सम्बोधनहे अवध्यहे अवध्येहे अवध्यानि

अर्थ: "मारने के अयोग्य, पवित्र, मृत्यु से मुक्त ।"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें