🕉️ 21 November 2026, Saturday · 08:45:48 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अवन्ध्य (पुंलिङ्ग)

"जो बंजर न हो, उर्वर, उपजाऊ "

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअवन्ध्यःअवन्ध्यौअवन्ध्याः
द्वितीयाअवन्ध्यम्अवन्ध्यौअवन्ध्यान्
तृतीयाअवन्ध्येनअवन्ध्याभ्याम्अवन्ध्यैः
चतुर्थीअवन्ध्यायअवन्ध्याभ्याम्अवन्ध्येभ्यः
पञ्चमीअवन्ध्यात् / अवन्ध्याद्अवन्ध्याभ्याम्अवन्ध्येभ्यः
षष्ठीअवन्ध्यस्यअवन्ध्ययोःअवन्ध्यानाम्
सप्तमीअवन्ध्येअवन्ध्ययोःअवन्ध्येषु
सम्बोधनहे अवन्ध्यहे अवन्ध्यौहे अवन्ध्याः

अर्थ: "जो बंजर न हो, उर्वर, उपजाऊ "
संस्कृत: पर्याय: फलेग्रहि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अवन्ध्य (नपुंसकलिङ्ग)

"जो बंजर न हो, उर्वर, उपजाऊ "

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअवन्ध्यम्अवन्ध्येअवन्ध्यानि
द्वितीयाअवन्ध्यम्अवन्ध्येअवन्ध्यानि
तृतीयाअवन्ध्येनअवन्ध्याभ्याम्अवन्ध्यैः
चतुर्थीअवन्ध्यायअवन्ध्याभ्याम्अवन्ध्येभ्यः
पञ्चमीअवन्ध्यात् / अवन्ध्याद्अवन्ध्याभ्याम्अवन्ध्येभ्यः
षष्ठीअवन्ध्यस्यअवन्ध्ययोःअवन्ध्यानाम्
सप्तमीअवन्ध्येअवन्ध्ययोःअवन्ध्येषु
सम्बोधनहे अवन्ध्यहे अवन्ध्येहे अवन्ध्यानि

अर्थ: "जो बंजर न हो, उर्वर, उपजाऊ "
संस्कृत: पर्याय: फलेग्रहि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें