🕉️ 22 November 2026, Sunday · 04:19:43 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अवमर्दन (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअवमर्दनःअवमर्दनौअवमर्दनाः
द्वितीयाअवमर्दनम्अवमर्दनौअवमर्दनान्
तृतीयाअवमर्दनेनअवमर्दनाभ्याम्अवमर्दनैः
चतुर्थीअवमर्दनायअवमर्दनाभ्याम्अवमर्दनेभ्यः
पञ्चमीअवमर्दनात् / अवमर्दनाद्अवमर्दनाभ्याम्अवमर्दनेभ्यः
षष्ठीअवमर्दनस्यअवमर्दनयोःअवमर्दनानाम्
सप्तमीअवमर्दनेअवमर्दनयोःअवमर्दनेषु
सम्बोधनहे अवमर्दनहे अवमर्दनौहे अवमर्दनाः

अर्थ: —
English: crushing, oppressing, giving pain, R. iii 35, 114

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अवमर्दन (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअवमर्दनम्अवमर्दनेअवमर्दनानि
द्वितीयाअवमर्दनम्अवमर्दनेअवमर्दनानि
तृतीयाअवमर्दनेनअवमर्दनाभ्याम्अवमर्दनैः
चतुर्थीअवमर्दनायअवमर्दनाभ्याम्अवमर्दनेभ्यः
पञ्चमीअवमर्दनात् / अवमर्दनाद्अवमर्दनाभ्याम्अवमर्दनेभ्यः
षष्ठीअवमर्दनस्यअवमर्दनयोःअवमर्दनानाम्
सप्तमीअवमर्दनेअवमर्दनयोःअवमर्दनेषु
सम्बोधनहे अवमर्दनहे अवमर्दनेहे अवमर्दनानि

अर्थ: —
English: crushing, oppressing, giving pain, R. iii 35, 114

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें