🕉️ 21 November 2026, Saturday · 11:53:27 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अवरस्पर (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअवरस्परःअवरस्परौअवरस्पराः
द्वितीयाअवरस्परम्अवरस्परौअवरस्परान्
तृतीयाअवरस्परेणअवरस्पराभ्याम्अवरस्परैः
चतुर्थीअवरस्परायअवरस्पराभ्याम्अवरस्परेभ्यः
पञ्चमीअवरस्परात् / अवरस्पराद्अवरस्पराभ्याम्अवरस्परेभ्यः
षष्ठीअवरस्परस्यअवरस्परयोःअवरस्पराणाम्
सप्तमीअवरस्परेअवरस्परयोःअवरस्परेषु
सम्बोधनहे अवरस्परहे अवरस्परौहे अवरस्पराः

अर्थ: —
English: ([Padap. अवर-पर]) having the last first or the hindermost foremost, inverted, VS. xxx, 19.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अवरस्पर (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअवरस्परम्अवरस्परेअवरस्पराणि
द्वितीयाअवरस्परम्अवरस्परेअवरस्पराणि
तृतीयाअवरस्परेणअवरस्पराभ्याम्अवरस्परैः
चतुर्थीअवरस्परायअवरस्पराभ्याम्अवरस्परेभ्यः
पञ्चमीअवरस्परात् / अवरस्पराद्अवरस्पराभ्याम्अवरस्परेभ्यः
षष्ठीअवरस्परस्यअवरस्परयोःअवरस्पराणाम्
सप्तमीअवरस्परेअवरस्परयोःअवरस्परेषु
सम्बोधनहे अवरस्परहे अवरस्परेहे अवरस्पराणि

अर्थ: —
English: ([Padap. अवर-पर]) having the last first or the hindermost foremost, inverted, VS. xxx, 19.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें