🕉️ 20 November 2026, Friday · 10:43:34 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अवर्ण्य (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअवर्ण्यःअवर्ण्यौअवर्ण्याः
द्वितीयाअवर्ण्यम्अवर्ण्यौअवर्ण्यान्
तृतीयाअवर्ण्येनअवर्ण्याभ्याम्अवर्ण्यैः
चतुर्थीअवर्ण्यायअवर्ण्याभ्याम्अवर्ण्येभ्यः
पञ्चमीअवर्ण्यात् / अवर्ण्याद्अवर्ण्याभ्याम्अवर्ण्येभ्यः
षष्ठीअवर्ण्यस्यअवर्ण्ययोःअवर्ण्यानाम्
सप्तमीअवर्ण्येअवर्ण्ययोःअवर्ण्येषु
सम्बोधनहे अवर्ण्यहे अवर्ण्यौहे अवर्ण्याः

अर्थ: —
English: indescribable, Up.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अवर्ण्य (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअवर्ण्यम्अवर्ण्येअवर्ण्यानि
द्वितीयाअवर्ण्यम्अवर्ण्येअवर्ण्यानि
तृतीयाअवर्ण्येनअवर्ण्याभ्याम्अवर्ण्यैः
चतुर्थीअवर्ण्यायअवर्ण्याभ्याम्अवर्ण्येभ्यः
पञ्चमीअवर्ण्यात् / अवर्ण्याद्अवर्ण्याभ्याम्अवर्ण्येभ्यः
षष्ठीअवर्ण्यस्यअवर्ण्ययोःअवर्ण्यानाम्
सप्तमीअवर्ण्येअवर्ण्ययोःअवर्ण्येषु
सम्बोधनहे अवर्ण्यहे अवर्ण्येहे अवर्ण्यानि

अर्थ: —
English: indescribable, Up.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें