🕉️ 23 November 2026, Monday · 01:14:42 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अविक्षत (पुंलिङ्ग)

"अक्षत,पूर्ण,समस्त"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमा——अविक्षताः
द्वितीया——अविक्षतान्
तृतीया——अविक्षतैः
चतुर्थी——अविक्षतेभ्यः
पञ्चमी——अविक्षतेभ्यः
षष्ठी——अविक्षतानाम्
सप्तमी——अविक्षतेषु

ⓘ सर्वनाम/संख्या शब्दों का सम्बोधन नहीं होता।

अर्थ: "अक्षत,पूर्ण,समस्त"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अविक्षत (नपुंसकलिङ्ग)

"अक्षत,पूर्ण,समस्त"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअविक्षतम्अविक्षतेअविक्षतानि
द्वितीयाअविक्षतम्अविक्षतेअविक्षतानि
तृतीयाअविक्षतेनअविक्षताभ्याम्अविक्षतैः
चतुर्थीअविक्षतायअविक्षताभ्याम्अविक्षतेभ्यः
पञ्चमीअविक्षतात् / अविक्षताद्अविक्षताभ्याम्अविक्षतेभ्यः
षष्ठीअविक्षतस्यअविक्षतयोःअविक्षतानाम्
सप्तमीअविक्षतेअविक्षतयोःअविक्षतेषु
सम्बोधनहे अविक्षतहे अविक्षतेहे अविक्षतानि

अर्थ: "अक्षत,पूर्ण,समस्त"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬