🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:02:20 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अविदग्ध (पुंलिङ्ग)

अवि (वायु, हवा) + दग्ध (शोकसन्तप्त, सत्ताया हुआ)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअविदग्धःअविदग्धौअविदग्धाः
द्वितीयाअविदग्धम्अविदग्धौअविदग्धान्
तृतीयाअविदग्धेनअविदग्धाभ्याम्अविदग्धैः
चतुर्थीअविदग्धायअविदग्धाभ्याम्अविदग्धेभ्यः
पञ्चमीअविदग्धात् / अविदग्धाद्अविदग्धाभ्याम्अविदग्धेभ्यः
षष्ठीअविदग्धस्यअविदग्धयोःअविदग्धानाम्
सप्तमीअविदग्धेअविदग्धयोःअविदग्धेषु
सम्बोधनहे अविदग्धहे अविदग्धौहे अविदग्धाः

अर्थ: अवि (वायु, हवा) + दग्ध (शोकसन्तप्त, सत्ताया हुआ)
English: not burnt, Kauś.; Nir.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अविदग्ध (नपुंसकलिङ्ग)

अवि (वायु, हवा) + दग्ध (शोकसन्तप्त, सत्ताया हुआ)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअविदग्धम्अविदग्धेअविदग्धानि
द्वितीयाअविदग्धम्अविदग्धेअविदग्धानि
तृतीयाअविदग्धेनअविदग्धाभ्याम्अविदग्धैः
चतुर्थीअविदग्धायअविदग्धाभ्याम्अविदग्धेभ्यः
पञ्चमीअविदग्धात् / अविदग्धाद्अविदग्धाभ्याम्अविदग्धेभ्यः
षष्ठीअविदग्धस्यअविदग्धयोःअविदग्धानाम्
सप्तमीअविदग्धेअविदग्धयोःअविदग्धेषु
सम्बोधनहे अविदग्धहे अविदग्धेहे अविदग्धानि

अर्थ: अवि (वायु, हवा) + दग्ध (शोकसन्तप्त, सत्ताया हुआ)
English: not burnt, Kauś.; Nir.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें