🕉️ 21 November 2026, Saturday · 09:31:00 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अविष्यु (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअविष्युःअविष्यूअविष्यवः
द्वितीयाअविष्युम्अविष्यूअविष्यून्
तृतीयाअविष्युणाअविष्युभ्याम्अविष्युभिः
चतुर्थीअविष्यवेअविष्युभ्याम्अविष्युभ्यः
पञ्चमीअविष्योःअविष्युभ्याम्अविष्युभ्यः
षष्ठीअविष्योःअविष्य्वोःअविष्यूणाम्
सप्तमीअविष्यौअविष्य्वोःअविष्युषु
सम्बोधनहे अविष्योहे अविष्यूहे अविष्यवः

अर्थ: —
English: desirous, vehement, RV.; AV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अविष्यु (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअविष्युअविष्युणीअविष्यूणि
द्वितीयाअविष्युअविष्युणीअविष्यूणि
तृतीयाअविष्युणाअविष्युभ्याम्अविष्युभिः
चतुर्थीअविष्युणे / अविष्यवेअविष्युभ्याम्अविष्युभ्यः
पञ्चमीअविष्युणः / अविष्योःअविष्युभ्याम्अविष्युभ्यः
षष्ठीअविष्युणः / अविष्योःअविष्युणोः / अविष्य्वोःअविष्यूणाम्
सप्तमीअविष्युणि / अविष्यौअविष्युणोः / अविष्य्वोःअविष्युषु
सम्बोधनहे अविष्यु / हे अविष्योहे अविष्युणीहे अविष्यूणि

अर्थ: —
English: desirous, vehement, RV.; AV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें