🕉️ 19 November 2026, Thursday · 10:07:11 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अवीचि (पुंलिङ्ग)

- तरंगशून्य

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअवीचिःअवीचीअवीचयः
द्वितीयाअवीचिम्अवीचीअवीचीन्
तृतीयाअवीचिनाअवीचिभ्याम्अवीचिभिः
चतुर्थीअवीचयेअवीचिभ्याम्अवीचिभ्यः
पञ्चमीअवीचेःअवीचिभ्याम्अवीचिभ्यः
षष्ठीअवीचेःअवीच्योःअवीचीनाम्
सप्तमीअवीचौअवीच्योःअवीचिषु
सम्बोधनहे अवीचेहे अवीचीहे अवीचयः

अर्थ: - तरंगशून्य
संस्कृत: पर्याय: तपन, महारौरव, रौरव, सङ्घात, कालसूत्र

📚 अमरकोश में:
• उसके भेद (१.९.१) — पर्याय: तपन, महारौरव, रौरव

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अवीचि (स्त्रीलिङ्ग)

- तरंगशून्य

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअवीचिःअवीचीअवीचयः
द्वितीयाअवीचिम्अवीचीअवीचीः
तृतीयाअवीच्याअवीचिभ्याम्अवीचिभिः
चतुर्थीअवीचये / अवीच्यैअवीचिभ्याम्अवीचिभ्यः
पञ्चमीअवीचेः / अवीच्याःअवीचिभ्याम्अवीचिभ्यः
षष्ठीअवीचेः / अवीच्याःअवीच्योःअवीचीनाम्
सप्तमीअवीचौ / अवीच्याम्अवीच्योःअवीचिषु
सम्बोधनहे अवीचेहे अवीचीहे अवीचयः

अर्थ: - तरंगशून्य
संस्कृत: पर्याय: तपन, महारौरव, रौरव, सङ्घात, कालसूत्र

📚 अमरकोश में:
• उसके भेद (१.९.१) — पर्याय: तपन, महारौरव, रौरव

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अवीचि (नपुंसकलिङ्ग)

- तरंगशून्य

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअवीचिअवीचिनीअवीचीनि
द्वितीयाअवीचिअवीचिनीअवीचीनि
तृतीयाअवीचिनाअवीचिभ्याम्अवीचिभिः
चतुर्थीअवीचिने / अवीचयेअवीचिभ्याम्अवीचिभ्यः
पञ्चमीअवीचिनः / अवीचेःअवीचिभ्याम्अवीचिभ्यः
षष्ठीअवीचिनः / अवीचेःअवीचिनोः / अवीच्योःअवीचीनाम्
सप्तमीअवीचिनि / अवीचौअवीचिनोः / अवीच्योःअवीचिषु
सम्बोधनहे अवीचि / हे अवीचेहे अवीचिनीहे अवीचीनि

अर्थ: - तरंगशून्य
संस्कृत: पर्याय: तपन, महारौरव, रौरव, सङ्घात, कालसूत्र

📚 अमरकोश में:
• उसके भेद (१.९.१) — पर्याय: तपन, महारौरव, रौरव

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें