🕉️ 22 November 2026, Sunday · 03:22:16 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अवीरहन् (पुंलिङ्ग)

अवीर ("जो बीर न हो, कायर") + हन् (व् वध करने वाला, हत्या करने वाला)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअवीरहाअवीरहणौअवीरहणः
द्वितीयाअवीरहणम्अवीरहणौअवीरघ्णः
तृतीयाअवीरघ्णाअवीरहभ्याम्अवीरहभिः
चतुर्थीअवीरघ्णेअवीरहभ्याम्अवीरहभ्यः
पञ्चमीअवीरघ्णःअवीरहभ्याम्अवीरहभ्यः
षष्ठीअवीरघ्णःअवीरघ्णोःअवीरघ्णाम्
सप्तमीअवीरहणि / अवीरघ्णिअवीरघ्णोःअवीरहसु
सम्बोधनहे अवीरहन्हे अवीरहणौहे अवीरहणः

अर्थ: अवीर ("जो बीर न हो, कायर") + हन् (व् वध करने वाला, हत्या करने वाला)
English: not killing men, not pernicious to meu, RV. i, 91, 19; VS.; AV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अवीरहन् (नपुंसकलिङ्ग)

अवीर ("जो बीर न हो, कायर") + हन् (व् वध करने वाला, हत्या करने वाला)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअवीरहअवीरहणी / अवीरघ्णीअवीरहाणि
द्वितीयाअवीरहअवीरहणी / अवीरघ्णीअवीरहाणि
तृतीयाअवीरघ्णाअवीरहभ्याम्अवीरहभिः
चतुर्थीअवीरघ्णेअवीरहभ्याम्अवीरहभ्यः
पञ्चमीअवीरघ्णःअवीरहभ्याम्अवीरहभ्यः
षष्ठीअवीरघ्णःअवीरघ्णोःअवीरघ्णाम्
सप्तमीअवीरहणि / अवीरघ्णिअवीरघ्णोःअवीरहसु
सम्बोधनहे अवीरहन् / हे अवीरहहे अवीरहणी / हे अवीरघ्णीहे अवीरहाणि

अर्थ: अवीर ("जो बीर न हो, कायर") + हन् (व् वध करने वाला, हत्या करने वाला)
English: not killing men, not pernicious to meu, RV. i, 91, 19; VS.; AV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें