🕉️ 21 November 2026, Saturday · 02:41:58 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अव्यक्त (पुंलिङ्ग)

"अस्पष्ट, अप्रकट, अदृश्यमान, अनुच्चरित "

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअव्यक्तःअव्यक्तौअव्यक्ताः
द्वितीयाअव्यक्तम्अव्यक्तौअव्यक्तान्
तृतीयाअव्यक्तेनअव्यक्ताभ्याम्अव्यक्तैः
चतुर्थीअव्यक्तायअव्यक्ताभ्याम्अव्यक्तेभ्यः
पञ्चमीअव्यक्तात् / अव्यक्ताद्अव्यक्ताभ्याम्अव्यक्तेभ्यः
षष्ठीअव्यक्तस्यअव्यक्तयोःअव्यक्तानाम्
सप्तमीअव्यक्तेअव्यक्तयोःअव्यक्तेषु
सम्बोधनहे अव्यक्तहे अव्यक्तौहे अव्यक्ताः

अर्थ: "अस्पष्ट, अप्रकट, अदृश्यमान, अनुच्चरित "
संस्कृत: पर्याय: विष्णु, नारायण, कृष्ण, वैकुण्ठ, विष्टरश्रवस्

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अव्यक्त (नपुंसकलिङ्ग)

"अस्पष्ट, अप्रकट, अदृश्यमान, अनुच्चरित "

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअव्यक्तम्अव्यक्तेअव्यक्तानि
द्वितीयाअव्यक्तम्अव्यक्तेअव्यक्तानि
तृतीयाअव्यक्तेनअव्यक्ताभ्याम्अव्यक्तैः
चतुर्थीअव्यक्तायअव्यक्ताभ्याम्अव्यक्तेभ्यः
पञ्चमीअव्यक्तात् / अव्यक्ताद्अव्यक्ताभ्याम्अव्यक्तेभ्यः
षष्ठीअव्यक्तस्यअव्यक्तयोःअव्यक्तानाम्
सप्तमीअव्यक्तेअव्यक्तयोःअव्यक्तेषु
सम्बोधनहे अव्यक्तहे अव्यक्तेहे अव्यक्तानि

अर्थ: "अस्पष्ट, अप्रकट, अदृश्यमान, अनुच्चरित "
संस्कृत: पर्याय: विष्णु, नारायण, कृष्ण, वैकुण्ठ, विष्टरश्रवस्

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें