🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:10:45 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अव्यथा (स्त्रीलिङ्ग)

- पीड़ा से मुक्त

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअव्यथाअव्यथेअव्यथाः
द्वितीयाअव्यथाम्अव्यथेअव्यथाः
तृतीयाअव्यथयाअव्यथाभ्याम्अव्यथाभिः
चतुर्थीअव्यथायैअव्यथाभ्याम्अव्यथाभ्यः
पञ्चमीअव्यथायाःअव्यथाभ्याम्अव्यथाभ्यः
षष्ठीअव्यथायाःअव्यथयोःअव्यथानाम्
सप्तमीअव्यथायाम्अव्यथयोःअव्यथासु
सम्बोधनहे अव्यथेहे अव्यथेहे अव्यथाः

अर्थ: - पीड़ा से मुक्त
संस्कृत: पर्याय: अभया, पथ्या, कायस्था, पूतना, अमृता

📚 अमरकोश में:
• स्थल-कमलिनी (पद्मचारिणी) के नाम (२.४.१४६) — पर्याय: अतिचरा, पद्मा, चारटी, पद्मचारिणी
• हरड़ के नाम (२.४.५९) — पर्याय: अभया, पथ्या, कायस्था, पूतना, अमृता, हरीतकी, हैमवती, चेतकी, श्रेयसी, शिवा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें