🕉️ 21 November 2026, Saturday · 01:39:36 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अव्यन्त (पुंलिङ्ग)

अवि (वायु, हवा) + अन्त (छोर, सरहद)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअव्यन्तःअव्यन्तौअव्यन्ताः
द्वितीयाअव्यन्तम्अव्यन्तौअव्यन्तान्
तृतीयाअव्यन्तेनअव्यन्ताभ्याम्अव्यन्तैः
चतुर्थीअव्यन्तायअव्यन्ताभ्याम्अव्यन्तेभ्यः
पञ्चमीअव्यन्तात् / अव्यन्ताद्अव्यन्ताभ्याम्अव्यन्तेभ्यः
षष्ठीअव्यन्तस्यअव्यन्तयोःअव्यन्तानाम्
सप्तमीअव्यन्तेअव्यन्तयोःअव्यन्तेषु
सम्बोधनहे अव्यन्तहे अव्यन्तौहे अव्यन्ताः

अर्थ: अवि (वायु, हवा) + अन्त (छोर, सरहद)
English: not very distant, growing near (abl.), ĀpŚr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अव्यन्त (नपुंसकलिङ्ग)

अवि (वायु, हवा) + अन्त (छोर, सरहद)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअव्यन्तम्अव्यन्तेअव्यन्तानि
द्वितीयाअव्यन्तम्अव्यन्तेअव्यन्तानि
तृतीयाअव्यन्तेनअव्यन्ताभ्याम्अव्यन्तैः
चतुर्थीअव्यन्तायअव्यन्ताभ्याम्अव्यन्तेभ्यः
पञ्चमीअव्यन्तात् / अव्यन्ताद्अव्यन्ताभ्याम्अव्यन्तेभ्यः
षष्ठीअव्यन्तस्यअव्यन्तयोःअव्यन्तानाम्
सप्तमीअव्यन्तेअव्यन्तयोःअव्यन्तेषु
सम्बोधनहे अव्यन्तहे अव्यन्तेहे अव्यन्तानि

अर्थ: अवि (वायु, हवा) + अन्त (छोर, सरहद)
English: not very distant, growing near (abl.), ĀpŚr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें