🕉️ 22 November 2026, Sunday · 02:22:13 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अव्ययवत् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअव्ययवान्अव्ययवन्तौअव्ययवन्तः
द्वितीयाअव्ययवन्तम्अव्ययवन्तौअव्ययवतः
तृतीयाअव्ययवताअव्ययवद्भ्याम्अव्ययवद्भिः
चतुर्थीअव्ययवतेअव्ययवद्भ्याम्अव्ययवद्भ्यः
पञ्चमीअव्ययवतःअव्ययवद्भ्याम्अव्ययवद्भ्यः
षष्ठीअव्ययवतःअव्ययवतोःअव्ययवताम्
सप्तमीअव्ययवतिअव्ययवतोःअव्ययवत्सु
सम्बोधनहे अव्ययवन्हे अव्ययवन्तौहे अव्ययवन्तः

अर्थ: —
English: consisting of an indeclinable word, Pat.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अव्ययवत् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअव्ययवत् / अव्ययवद्अव्ययवतीअव्ययवन्ति
द्वितीयाअव्ययवत् / अव्ययवद्अव्ययवतीअव्ययवन्ति
तृतीयाअव्ययवताअव्ययवद्भ्याम्अव्ययवद्भिः
चतुर्थीअव्ययवतेअव्ययवद्भ्याम्अव्ययवद्भ्यः
पञ्चमीअव्ययवतःअव्ययवद्भ्याम्अव्ययवद्भ्यः
षष्ठीअव्ययवतःअव्ययवतोःअव्ययवताम्
सप्तमीअव्ययवतिअव्ययवतोःअव्ययवत्सु
सम्बोधनहे अव्ययवत् / हे अव्ययवद्हे अव्ययवतीहे अव्ययवन्ति

अर्थ: —
English: consisting of an indeclinable word, Pat.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬