🕉️ 21 November 2026, Saturday · 12:55:17 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अव्याहत (पुंलिङ्ग)

. , न . त . " - "न टूटा हुआ, बाधारहित, निर्बाध, मानी हुई (आज्ञा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअव्याहतःअव्याहतौअव्याहताः
द्वितीयाअव्याहतम्अव्याहतौअव्याहतान्
तृतीयाअव्याहतेनअव्याहताभ्याम्अव्याहतैः
चतुर्थीअव्याहतायअव्याहताभ्याम्अव्याहतेभ्यः
पञ्चमीअव्याहतात् / अव्याहताद्अव्याहताभ्याम्अव्याहतेभ्यः
षष्ठीअव्याहतस्यअव्याहतयोःअव्याहतानाम्
सप्तमीअव्याहतेअव्याहतयोःअव्याहतेषु
सम्बोधनहे अव्याहतहे अव्याहतौहे अव्याहताः

अर्थ: . , न . त . " - "न टूटा हुआ, बाधारहित, निर्बाध, मानी हुई (आज्ञा)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अव्याहत (नपुंसकलिङ्ग)

. , न . त . " - "न टूटा हुआ, बाधारहित, निर्बाध, मानी हुई (आज्ञा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअव्याहतम्अव्याहतेअव्याहतानि
द्वितीयाअव्याहतम्अव्याहतेअव्याहतानि
तृतीयाअव्याहतेनअव्याहताभ्याम्अव्याहतैः
चतुर्थीअव्याहतायअव्याहताभ्याम्अव्याहतेभ्यः
पञ्चमीअव्याहतात् / अव्याहताद्अव्याहताभ्याम्अव्याहतेभ्यः
षष्ठीअव्याहतस्यअव्याहतयोःअव्याहतानाम्
सप्तमीअव्याहतेअव्याहतयोःअव्याहतेषु
सम्बोधनहे अव्याहतहे अव्याहतेहे अव्याहतानि

अर्थ: . , न . त . " - "न टूटा हुआ, बाधारहित, निर्बाध, मानी हुई (आज्ञा)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें