🕉️ 20 November 2026, Friday · 03:05:12 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अशस्त (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअशस्तःअशस्तौअशस्ताः
द्वितीयाअशस्तम्अशस्तौअशस्तान्
तृतीयाअशस्तेनअशस्ताभ्याम्अशस्तैः
चतुर्थीअशस्तायअशस्ताभ्याम्अशस्तेभ्यः
पञ्चमीअशस्तात् / अशस्ताद्अशस्ताभ्याम्अशस्तेभ्यः
षष्ठीअशस्तस्यअशस्तयोःअशस्तानाम्
सप्तमीअशस्तेअशस्तयोःअशस्तेषु
सम्बोधनहे अशस्तहे अशस्तौहे अशस्ताः

अर्थ: —
English: ‘ineffable’ or, ‘unwished’ AV. vi, 45, 1.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अशस्त (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअशस्तम्अशस्तेअशस्तानि
द्वितीयाअशस्तम्अशस्तेअशस्तानि
तृतीयाअशस्तेनअशस्ताभ्याम्अशस्तैः
चतुर्थीअशस्तायअशस्ताभ्याम्अशस्तेभ्यः
पञ्चमीअशस्तात् / अशस्ताद्अशस्ताभ्याम्अशस्तेभ्यः
षष्ठीअशस्तस्यअशस्तयोःअशस्तानाम्
सप्तमीअशस्तेअशस्तयोःअशस्तेषु
सम्बोधनहे अशस्तहे अशस्तेहे अशस्तानि

अर्थ: —
English: ‘ineffable’ or, ‘unwished’ AV. vi, 45, 1.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें