🕉️ 20 November 2026, Friday · 09:58:30 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अश्रवण (पुंलिङ्ग)

"बहरा, जिसके कान न हों"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअश्रवणःअश्रवणौअश्रवणाः
द्वितीयाअश्रवणम्अश्रवणौअश्रवणान्
तृतीयाअश्रवणेनअश्रवणाभ्याम्अश्रवणैः
चतुर्थीअश्रवणायअश्रवणाभ्याम्अश्रवणेभ्यः
पञ्चमीअश्रवणात् / अश्रवणाद्अश्रवणाभ्याम्अश्रवणेभ्यः
षष्ठीअश्रवणस्यअश्रवणयोःअश्रवणानाम्
सप्तमीअश्रवणेअश्रवणयोःअश्रवणेषु
सम्बोधनहे अश्रवणहे अश्रवणौहे अश्रवणाः

अर्थ: "बहरा, जिसके कान न हों"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अश्रवण (नपुंसकलिङ्ग)

"बहरा, जिसके कान न हों"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअश्रवणम्अश्रवणेअश्रवणानि
द्वितीयाअश्रवणम्अश्रवणेअश्रवणानि
तृतीयाअश्रवणेनअश्रवणाभ्याम्अश्रवणैः
चतुर्थीअश्रवणायअश्रवणाभ्याम्अश्रवणेभ्यः
पञ्चमीअश्रवणात् / अश्रवणाद्अश्रवणाभ्याम्अश्रवणेभ्यः
षष्ठीअश्रवणस्यअश्रवणयोःअश्रवणानाम्
सप्तमीअश्रवणेअश्रवणयोःअश्रवणेषु
सम्बोधनहे अश्रवणहे अश्रवणेहे अश्रवणानि

अर्थ: "बहरा, जिसके कान न हों"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें