🕉️ 20 November 2026, Friday · 06:19:56 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अश्रीर (पुंलिङ्ग)

अश्रि (किनारा, त्रि) + ईर (वायु, हवा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअश्रीरःअश्रीरौअश्रीराः
द्वितीयाअश्रीरम्अश्रीरौअश्रीरान्
तृतीयाअश्रीरेणअश्रीराभ्याम्अश्रीरैः
चतुर्थीअश्रीरायअश्रीराभ्याम्अश्रीरेभ्यः
पञ्चमीअश्रीरात् / अश्रीराद्अश्रीराभ्याम्अश्रीरेभ्यः
षष्ठीअश्रीरस्यअश्रीरयोःअश्रीराणाम्
सप्तमीअश्रीरेअश्रीरयोःअश्रीरेषु
सम्बोधनहे अश्रीरहे अश्रीरौहे अश्रीराः

अर्थ: अश्रि (किनारा, त्रि) + ईर (वायु, हवा)
English: unpleasant, ugly, RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अश्रीर (नपुंसकलिङ्ग)

अश्रि (किनारा, त्रि) + ईर (वायु, हवा)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअश्रीरम्अश्रीरेअश्रीराणि
द्वितीयाअश्रीरम्अश्रीरेअश्रीराणि
तृतीयाअश्रीरेणअश्रीराभ्याम्अश्रीरैः
चतुर्थीअश्रीरायअश्रीराभ्याम्अश्रीरेभ्यः
पञ्चमीअश्रीरात् / अश्रीराद्अश्रीराभ्याम्अश्रीरेभ्यः
षष्ठीअश्रीरस्यअश्रीरयोःअश्रीराणाम्
सप्तमीअश्रीरेअश्रीरयोःअश्रीरेषु
सम्बोधनहे अश्रीरहे अश्रीरेहे अश्रीराणि

अर्थ: अश्रि (किनारा, त्रि) + ईर (वायु, हवा)
English: unpleasant, ugly, RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें