🕉️ 19 November 2026, Thursday · 02:43:28 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अश्व (पुंलिङ्ग)

घोड़ा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअश्वःअश्वौअश्वाः
द्वितीयाअश्वम्अश्वौअश्वान्
तृतीयाअश्वेनअश्वाभ्याम्अश्वैः
चतुर्थीअश्वायअश्वाभ्याम्अश्वेभ्यः
पञ्चमीअश्वात् / अश्वाद्अश्वाभ्याम्अश्वेभ्यः
षष्ठीअश्वस्यअश्वयोःअश्वानाम्
सप्तमीअश्वेअश्वयोःअश्वेषु
सम्बोधनहे अश्वहे अश्वौहे अश्वाः

अर्थ: घोड़ा
संस्कृत: पर्याय: घोटक, वीति, तुरग, तुरङ्ग, तुरङ्गम

📚 अमरकोश में:
• घोड़े के नाम (२.८.४३) — पर्याय: घोटक, वीति, तुरग, तुरंग, तुरंगम

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें