🕉️ 21 November 2026, Saturday · 11:10:52 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अष्टतय (पुंलिङ्ग)

आठ तहों वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअष्टतयःअष्टतयौअष्टतयाः
द्वितीयाअष्टतयम्अष्टतयौअष्टतयान्
तृतीयाअष्टतयेनअष्टतयाभ्याम्अष्टतयैः
चतुर्थीअष्टतयायअष्टतयाभ्याम्अष्टतयेभ्यः
पञ्चमीअष्टतयात् / अष्टतयाद्अष्टतयाभ्याम्अष्टतयेभ्यः
षष्ठीअष्टतयस्यअष्टतययोःअष्टतयानाम्
सप्तमीअष्टतयेअष्टतययोःअष्टतयेषु
सम्बोधनहे अष्टतयहे अष्टतयौहे अष्टतयाः

अर्थ: आठ तहों वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अष्टतय (नपुंसकलिङ्ग)

आठ तहों वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअष्टतयम्अष्टतयेअष्टतयानि
द्वितीयाअष्टतयम्अष्टतयेअष्टतयानि
तृतीयाअष्टतयेनअष्टतयाभ्याम्अष्टतयैः
चतुर्थीअष्टतयायअष्टतयाभ्याम्अष्टतयेभ्यः
पञ्चमीअष्टतयात् / अष्टतयाद्अष्टतयाभ्याम्अष्टतयेभ्यः
षष्ठीअष्टतयस्यअष्टतययोःअष्टतयानाम्
सप्तमीअष्टतयेअष्टतययोःअष्टतयेषु
सम्बोधनहे अष्टतयहे अष्टतयेहे अष्टतयानि

अर्थ: आठ तहों वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें