🕉️ 22 November 2026, Sunday · 10:20:38 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

असंभाव्य (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअसंभाव्यःअसंभाव्यौअसंभाव्याः
द्वितीयाअसंभाव्यम्असंभाव्यौअसंभाव्यान्
तृतीयाअसंभाव्येनअसंभाव्याभ्याम्असंभाव्यैः
चतुर्थीअसंभाव्यायअसंभाव्याभ्याम्असंभाव्येभ्यः
पञ्चमीअसंभाव्यात् / असंभाव्याद्असंभाव्याभ्याम्असंभाव्येभ्यः
षष्ठीअसंभाव्यस्यअसंभाव्ययोःअसंभाव्यानाम्
सप्तमीअसंभाव्येअसंभाव्ययोःअसंभाव्येषु
सम्बोधनहे असंभाव्यहे असंभाव्यौहे असंभाव्याः

अर्थ: —
English: = °भावनीय q.v., MBh. xiii, 272, &c.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

असंभाव्य (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअसंभाव्यम्असंभाव्येअसंभाव्यानि
द्वितीयाअसंभाव्यम्असंभाव्येअसंभाव्यानि
तृतीयाअसंभाव्येनअसंभाव्याभ्याम्असंभाव्यैः
चतुर्थीअसंभाव्यायअसंभाव्याभ्याम्असंभाव्येभ्यः
पञ्चमीअसंभाव्यात् / असंभाव्याद्असंभाव्याभ्याम्असंभाव्येभ्यः
षष्ठीअसंभाव्यस्यअसंभाव्ययोःअसंभाव्यानाम्
सप्तमीअसंभाव्येअसंभाव्ययोःअसंभाव्येषु
सम्बोधनहे असंभाव्यहे असंभाव्येहे असंभाव्यानि

अर्थ: —
English: = °भावनीय q.v., MBh. xiii, 272, &c.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬