🕉️ 22 November 2026, Sunday · 05:44:41 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

असत्कृत (पुंलिङ्ग)

असत् ("दुष्ट, पापी) + कृत (किया हुआ, अनुष्ठित)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअसत्कृतःअसत्कृतौअसत्कृताः
द्वितीयाअसत्कृतम्असत्कृतौअसत्कृतान्
तृतीयाअसत्कृतेनअसत्कृताभ्याम्असत्कृतैः
चतुर्थीअसत्कृतायअसत्कृताभ्याम्असत्कृतेभ्यः
पञ्चमीअसत्कृतात् / असत्कृताद्असत्कृताभ्याम्असत्कृतेभ्यः
षष्ठीअसत्कृतस्यअसत्कृतयोःअसत्कृतानाम्
सप्तमीअसत्कृतेअसत्कृतयोःअसत्कृतेषु
सम्बोधनहे असत्कृतहे असत्कृतौहे असत्कृताः

अर्थ: असत् ("दुष्ट, पापी) + कृत (किया हुआ, अनुष्ठित)
English: badly treated, MBh. iii, 2755 and 2918

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

असत्कृत (नपुंसकलिङ्ग)

असत् ("दुष्ट, पापी) + कृत (कार्य, कृत्य)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअसत्कृतम्असत्कृतेअसत्कृतानि
द्वितीयाअसत्कृतम्असत्कृतेअसत्कृतानि
तृतीयाअसत्कृतेनअसत्कृताभ्याम्असत्कृतैः
चतुर्थीअसत्कृतायअसत्कृताभ्याम्असत्कृतेभ्यः
पञ्चमीअसत्कृतात् / असत्कृताद्असत्कृताभ्याम्असत्कृतेभ्यः
षष्ठीअसत्कृतस्यअसत्कृतयोःअसत्कृतानाम्
सप्तमीअसत्कृतेअसत्कृतयोःअसत्कृतेषु
सम्बोधनहे असत्कृतहे असत्कृतेहे असत्कृतानि

अर्थ: असत् ("दुष्ट, पापी) + कृत (कार्य, कृत्य)
English: badly treated, MBh. iii, 2755 and 2918

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬