🕉️ 23 November 2026, Monday · 02:37:28 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

असात्म्य (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअसात्म्यःअसात्म्यौअसात्म्याः
द्वितीयाअसात्म्यम्असात्म्यौअसात्म्यान्
तृतीयाअसात्म्येनअसात्म्याभ्याम्असात्म्यैः
चतुर्थीअसात्म्यायअसात्म्याभ्याम्असात्म्येभ्यः
पञ्चमीअसात्म्यात् / असात्म्याद्असात्म्याभ्याम्असात्म्येभ्यः
षष्ठीअसात्म्यस्यअसात्म्ययोःअसात्म्यानाम्
सप्तमीअसात्म्येअसात्म्ययोःअसात्म्येषु
सम्बोधनहे असात्म्यहे असात्म्यौहे असात्म्याः

अर्थ: —
English: unwholesome, disagreeing (as food), Car.; Suśr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

असात्म्य (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअसात्म्यम्असात्म्येअसात्म्यानि
द्वितीयाअसात्म्यम्असात्म्येअसात्म्यानि
तृतीयाअसात्म्येनअसात्म्याभ्याम्असात्म्यैः
चतुर्थीअसात्म्यायअसात्म्याभ्याम्असात्म्येभ्यः
पञ्चमीअसात्म्यात् / असात्म्याद्असात्म्याभ्याम्असात्म्येभ्यः
षष्ठीअसात्म्यस्यअसात्म्ययोःअसात्म्यानाम्
सप्तमीअसात्म्येअसात्म्ययोःअसात्म्येषु
सम्बोधनहे असात्म्यहे असात्म्येहे असात्म्यानि

अर्थ: —
English: unwholesome, disagreeing (as food), Car.; Suśr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬