🕉️ 19 November 2026, Thursday · 10:07:08 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

असाधु (पुंलिङ्ग)

"जो अच्छा न हो बुरा,स्वादरहित,अप्रिय"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअसाधुःअसाधूअसाधवः
द्वितीयाअसाधुम्असाधूअसाधून्
तृतीयाअसाधुनाअसाधुभ्याम्असाधुभिः
चतुर्थीअसाधवेअसाधुभ्याम्असाधुभ्यः
पञ्चमीअसाधोःअसाधुभ्याम्असाधुभ्यः
षष्ठीअसाधोःअसाध्वोःअसाधूनाम्
सप्तमीअसाधौअसाध्वोःअसाधुषु
सम्बोधनहे असाधोहे असाधूहे असाधवः

अर्थ: "जो अच्छा न हो बुरा,स्वादरहित,अप्रिय"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

असाधु (स्त्रीलिङ्ग)

"जो अच्छा न हो बुरा,स्वादरहित,अप्रिय"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअसाधुःअसाधूअसाधवः
द्वितीयाअसाधुम्असाधूअसाधूः
तृतीयाअसाध्वाअसाधुभ्याम्असाधुभिः
चतुर्थीअसाधवे / असाध्वैअसाधुभ्याम्असाधुभ्यः
पञ्चमीअसाधोः / असाध्वाःअसाधुभ्याम्असाधुभ्यः
षष्ठीअसाधोः / असाध्वाःअसाध्वोःअसाधूनाम्
सप्तमीअसाधौ / असाध्वाम्असाध्वोःअसाधुषु
सम्बोधनहे असाधोहे असाधूहे असाधवः

अर्थ: "जो अच्छा न हो बुरा,स्वादरहित,अप्रिय"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

असाधु (नपुंसकलिङ्ग)

"जो अच्छा न हो बुरा,स्वादरहित,अप्रिय"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअसाधुअसाधुनीअसाधूनि
द्वितीयाअसाधुअसाधुनीअसाधूनि
तृतीयाअसाधुनाअसाधुभ्याम्असाधुभिः
चतुर्थीअसाधुने / असाधवेअसाधुभ्याम्असाधुभ्यः
पञ्चमीअसाधुनः / असाधोःअसाधुभ्याम्असाधुभ्यः
षष्ठीअसाधुनः / असाधोःअसाधुनोः / असाध्वोःअसाधूनाम्
सप्तमीअसाधुनि / असाधौअसाधुनोः / असाध्वोःअसाधुषु
सम्बोधनहे असाधु / हे असाधोहे असाधुनीहे असाधूनि

अर्थ: "जो अच्छा न हो बुरा,स्वादरहित,अप्रिय"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें