🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:58:04 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

असाध्य (पुंलिङ्ग)

"जो सम्पन्न न किया जा सके,या पूरा न किया जा सके"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअसाध्यःअसाध्यौअसाध्याः
द्वितीयाअसाध्यम्असाध्यौअसाध्यान्
तृतीयाअसाध्येनअसाध्याभ्याम्असाध्यैः
चतुर्थीअसाध्यायअसाध्याभ्याम्असाध्येभ्यः
पञ्चमीअसाध्यात् / असाध्याद्असाध्याभ्याम्असाध्येभ्यः
षष्ठीअसाध्यस्यअसाध्ययोःअसाध्यानाम्
सप्तमीअसाध्येअसाध्ययोःअसाध्येषु
सम्बोधनहे असाध्यहे असाध्यौहे असाध्याः

अर्थ: "जो सम्पन्न न किया जा सके,या पूरा न किया जा सके"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

असाध्य (नपुंसकलिङ्ग)

"जो सम्पन्न न किया जा सके,या पूरा न किया जा सके"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअसाध्यम्असाध्येअसाध्यानि
द्वितीयाअसाध्यम्असाध्येअसाध्यानि
तृतीयाअसाध्येनअसाध्याभ्याम्असाध्यैः
चतुर्थीअसाध्यायअसाध्याभ्याम्असाध्येभ्यः
पञ्चमीअसाध्यात् / असाध्याद्असाध्याभ्याम्असाध्येभ्यः
षष्ठीअसाध्यस्यअसाध्ययोःअसाध्यानाम्
सप्तमीअसाध्येअसाध्ययोःअसाध्येषु
सम्बोधनहे असाध्यहे असाध्येहे असाध्यानि

अर्थ: "जो सम्पन्न न किया जा सके,या पूरा न किया जा सके"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें