🕉️ 22 November 2026, Sunday · 10:11:41 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

असामान्य (पुंलिङ्ग)

"जो साधारण न हो,विशेष"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअसामान्यःअसामान्यौअसामान्याः
द्वितीयाअसामान्यम्असामान्यौअसामान्यान्
तृतीयाअसामान्येनअसामान्याभ्याम्असामान्यैः
चतुर्थीअसामान्यायअसामान्याभ्याम्असामान्येभ्यः
पञ्चमीअसामान्यात् / असामान्याद्असामान्याभ्याम्असामान्येभ्यः
षष्ठीअसामान्यस्यअसामान्ययोःअसामान्यानाम्
सप्तमीअसामान्येअसामान्ययोःअसामान्येषु
सम्बोधनहे असामान्यहे असामान्यौहे असामान्याः

अर्थ: "जो साधारण न हो,विशेष"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

असामान्य (नपुंसकलिङ्ग)

"जो साधारण न हो,विशेष"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअसामान्यम्असामान्येअसामान्यानि
द्वितीयाअसामान्यम्असामान्येअसामान्यानि
तृतीयाअसामान्येनअसामान्याभ्याम्असामान्यैः
चतुर्थीअसामान्यायअसामान्याभ्याम्असामान्येभ्यः
पञ्चमीअसामान्यात् / असामान्याद्असामान्याभ्याम्असामान्येभ्यः
षष्ठीअसामान्यस्यअसामान्ययोःअसामान्यानाम्
सप्तमीअसामान्येअसामान्ययोःअसामान्येषु
सम्बोधनहे असामान्यहे असामान्येहे असामान्यानि

अर्थ: "जो साधारण न हो,विशेष"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬