🕉️ 19 November 2026, Thursday · 03:10:58 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

असुर (पुंलिङ्ग)

दैत्य,राक्षस-रामायण में नामों का कारण बतलाया गया है

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअसुरःअसुरौअसुराः
द्वितीयाअसुरम्असुरौअसुरान्
तृतीयाअसुरेणअसुराभ्याम्असुरैः
चतुर्थीअसुरायअसुराभ्याम्असुरेभ्यः
पञ्चमीअसुरात् / असुराद्असुराभ्याम्असुरेभ्यः
षष्ठीअसुरस्यअसुरयोःअसुराणाम्
सप्तमीअसुरेअसुरयोःअसुरेषु
सम्बोधनहे असुरहे असुरौहे असुराः

अर्थ: दैत्य,राक्षस-रामायण में नामों का कारण बतलाया गया है
संस्कृत: पर्याय: दैत्य, दैतेय, दनुज, इन्द्रारि, दानव

📚 अमरकोश में:
• असुरों के नाम (१.१.१२) — पर्याय: दैत्य, दैतेय, दनुज, इन्द्रारि, दानव, शुक्रशिष्य, दितिसुत, पूर्वदेव, सुरद्विष्
• पुल्लिंग में (३.५.११) — पर्याय: देवता, स्वर्ग, यज्ञ, पर्वत, बादल, समुद्र, वृक्ष, काल, तलवार, बाण

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें