🕉️ 19 November 2026, Thursday · 09:29:38 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अस्तक (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअस्तकम्अस्तकेअस्तकानि
द्वितीयाअस्तकम्अस्तकेअस्तकानि
तृतीयाअस्तकेनअस्तकाभ्याम्अस्तकैः
चतुर्थीअस्तकायअस्तकाभ्याम्अस्तकेभ्यः
पञ्चमीअस्तकात् / अस्तकाद्अस्तकाभ्याम्अस्तकेभ्यः
षष्ठीअस्तकस्यअस्तकयोःअस्तकानाम्
सप्तमीअस्तकेअस्तकयोःअस्तकेषु
सम्बोधनहे अस्तकहे अस्तकेहे अस्तकानि

अर्थ: —
English: home, AV. ii, 26, 5 (cf. स्व्-अस्तक॑)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अस्तक (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअस्तकःअस्तकौअस्तकाः
द्वितीयाअस्तकम्अस्तकौअस्तकान्
तृतीयाअस्तकेनअस्तकाभ्याम्अस्तकैः
चतुर्थीअस्तकायअस्तकाभ्याम्अस्तकेभ्यः
पञ्चमीअस्तकात् / अस्तकाद्अस्तकाभ्याम्अस्तकेभ्यः
षष्ठीअस्तकस्यअस्तकयोःअस्तकानाम्
सप्तमीअस्तकेअस्तकयोःअस्तकेषु
सम्बोधनहे अस्तकहे अस्तकौहे अस्तकाः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें