🕉️ 22 November 2026, Sunday · 06:53:33 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अस्तमित (पुंलिङ्ग)

अस्त (रुकना, नष्ट होना) + मित (सीमित, परिमित)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअस्तमितःअस्तमितौअस्तमिताः
द्वितीयाअस्तमितम्अस्तमितौअस्तमितान्
तृतीयाअस्तमितेनअस्तमिताभ्याम्अस्तमितैः
चतुर्थीअस्तमितायअस्तमिताभ्याम्अस्तमितेभ्यः
पञ्चमीअस्तमितात् / अस्तमिताद्अस्तमिताभ्याम्अस्तमितेभ्यः
षष्ठीअस्तमितस्यअस्तमितयोःअस्तमितानाम्
सप्तमीअस्तमितेअस्तमितयोःअस्तमितेषु
सम्बोधनहे अस्तमितहे अस्तमितौहे अस्तमिताः

अर्थ: अस्त (रुकना, नष्ट होना) + मित (सीमित, परिमित)
English: set (as the sun), AV. &c.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अस्तमित (नपुंसकलिङ्ग)

अस्त (रुकना, नष्ट होना) + मित (सीमित, परिमित)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअस्तमितम्अस्तमितेअस्तमितानि
द्वितीयाअस्तमितम्अस्तमितेअस्तमितानि
तृतीयाअस्तमितेनअस्तमिताभ्याम्अस्तमितैः
चतुर्थीअस्तमितायअस्तमिताभ्याम्अस्तमितेभ्यः
पञ्चमीअस्तमितात् / अस्तमिताद्अस्तमिताभ्याम्अस्तमितेभ्यः
षष्ठीअस्तमितस्यअस्तमितयोःअस्तमितानाम्
सप्तमीअस्तमितेअस्तमितयोःअस्तमितेषु
सम्बोधनहे अस्तमितहे अस्तमितेहे अस्तमितानि

अर्थ: अस्त (रुकना, नष्ट होना) + मित (सीमित, परिमित)
English: set (as the sun), AV. &c.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें