🕉️ 21 November 2026, Saturday · 06:13:47 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अस्तम्भ (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअस्तम्भःअस्तम्भौअस्तम्भाः
द्वितीयाअस्तम्भम्अस्तम्भौअस्तम्भान्
तृतीयाअस्तम्भेनअस्तम्भाभ्याम्अस्तम्भैः
चतुर्थीअस्तम्भायअस्तम्भाभ्याम्अस्तम्भेभ्यः
पञ्चमीअस्तम्भात् / अस्तम्भाद्अस्तम्भाभ्याम्अस्तम्भेभ्यः
षष्ठीअस्तम्भस्यअस्तम्भयोःअस्तम्भानाम्
सप्तमीअस्तम्भेअस्तम्भयोःअस्तम्भेषु
सम्बोधनहे अस्तम्भहे अस्तम्भौहे अस्तम्भाः

अर्थ: —
English: without pillars, Ragh. i, 41

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अस्तम्भ (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअस्तम्भम्अस्तम्भेअस्तम्भानि
द्वितीयाअस्तम्भम्अस्तम्भेअस्तम्भानि
तृतीयाअस्तम्भेनअस्तम्भाभ्याम्अस्तम्भैः
चतुर्थीअस्तम्भायअस्तम्भाभ्याम्अस्तम्भेभ्यः
पञ्चमीअस्तम्भात् / अस्तम्भाद्अस्तम्भाभ्याम्अस्तम्भेभ्यः
षष्ठीअस्तम्भस्यअस्तम्भयोःअस्तम्भानाम्
सप्तमीअस्तम्भेअस्तम्भयोःअस्तम्भेषु
सम्बोधनहे अस्तम्भहे अस्तम्भेहे अस्तम्भानि

अर्थ: —
English: without pillars, Ragh. i, 41

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें