🕉️ 23 November 2026, Monday · 03:00:25 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अस्त्यान (नपुंसकलिङ्ग)

झिड़की,कलंक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअस्त्यानम्अस्त्यानेअस्त्यानानि
द्वितीयाअस्त्यानम्अस्त्यानेअस्त्यानानि
तृतीयाअस्त्यानेनअस्त्यानाभ्याम्अस्त्यानैः
चतुर्थीअस्त्यानायअस्त्यानाभ्याम्अस्त्यानेभ्यः
पञ्चमीअस्त्यानात् / अस्त्यानाद्अस्त्यानाभ्याम्अस्त्यानेभ्यः
षष्ठीअस्त्यानस्यअस्त्यानयोःअस्त्यानानाम्
सप्तमीअस्त्यानेअस्त्यानयोःअस्त्यानेषु
सम्बोधनहे अस्त्यानहे अस्त्यानेहे अस्त्यानानि

अर्थ: झिड़की,कलंक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬