🕉️ 22 November 2026, Sunday · 12:52:37 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अस्थिति (स्त्रीलिङ्ग)

- दृढ़ता या जमाव का अभाव

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअस्थितिःअस्थितीअस्थितयः
द्वितीयाअस्थितिम्अस्थितीअस्थितीः
तृतीयाअस्थित्याअस्थितिभ्याम्अस्थितिभिः
चतुर्थीअस्थितये / अस्थित्यैअस्थितिभ्याम्अस्थितिभ्यः
पञ्चमीअस्थितेः / अस्थित्याःअस्थितिभ्याम्अस्थितिभ्यः
षष्ठीअस्थितेः / अस्थित्याःअस्थित्योःअस्थितीनाम्
सप्तमीअस्थितौ / अस्थित्याम्अस्थित्योःअस्थितिषु
सम्बोधनहे अस्थितेहे अस्थितीहे अस्थितयः

अर्थ: - दृढ़ता या जमाव का अभाव

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬