🕉️ 21 November 2026, Saturday · 07:13:01 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अस्थिमय (पुंलिङ्ग)

अस्थि (गुठली, या किसी फल की गिरी) + मय (एक दानव)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअस्थिमयःअस्थिमयौअस्थिमयाः
द्वितीयाअस्थिमयम्अस्थिमयौअस्थिमयान्
तृतीयाअस्थिमयेनअस्थिमयाभ्याम्अस्थिमयैः
चतुर्थीअस्थिमयायअस्थिमयाभ्याम्अस्थिमयेभ्यः
पञ्चमीअस्थिमयात् / अस्थिमयाद्अस्थिमयाभ्याम्अस्थिमयेभ्यः
षष्ठीअस्थिमयस्यअस्थिमययोःअस्थिमयानाम्
सप्तमीअस्थिमयेअस्थिमययोःअस्थिमयेषु
सम्बोधनहे अस्थिमयहे अस्थिमयौहे अस्थिमयाः

अर्थ: अस्थि (गुठली, या किसी फल की गिरी) + मय (एक दानव)
English: bony, consisting of bones, full of bones, Rājat. &c.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अस्थिमय (नपुंसकलिङ्ग)

अस्थि (गुठली, या किसी फल की गिरी) + मय (उदा.कनकमय, काष्ठमय)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअस्थिमयम्अस्थिमयेअस्थिमयानि
द्वितीयाअस्थिमयम्अस्थिमयेअस्थिमयानि
तृतीयाअस्थिमयेनअस्थिमयाभ्याम्अस्थिमयैः
चतुर्थीअस्थिमयायअस्थिमयाभ्याम्अस्थिमयेभ्यः
पञ्चमीअस्थिमयात् / अस्थिमयाद्अस्थिमयाभ्याम्अस्थिमयेभ्यः
षष्ठीअस्थिमयस्यअस्थिमययोःअस्थिमयानाम्
सप्तमीअस्थिमयेअस्थिमययोःअस्थिमयेषु
सम्बोधनहे अस्थिमयहे अस्थिमयेहे अस्थिमयानि

अर्थ: अस्थि (गुठली, या किसी फल की गिरी) + मय (उदा.कनकमय, काष्ठमय)
English: bony, consisting of bones, full of bones, Rājat. &c.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें