🕉️ 20 November 2026, Friday · 09:39:48 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अस्थिर (पुंलिङ्ग)

"जो स्थिर या दृढ़ न हो, डावाँडोल, चंचल"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअस्थिरःअस्थिरौअस्थिराः
द्वितीयाअस्थिरम्अस्थिरौअस्थिरान्
तृतीयाअस्थिरेणअस्थिराभ्याम्अस्थिरैः
चतुर्थीअस्थिरायअस्थिराभ्याम्अस्थिरेभ्यः
पञ्चमीअस्थिरात् / अस्थिराद्अस्थिराभ्याम्अस्थिरेभ्यः
षष्ठीअस्थिरस्यअस्थिरयोःअस्थिराणाम्
सप्तमीअस्थिरेअस्थिरयोःअस्थिरेषु
सम्बोधनहे अस्थिरहे अस्थिरौहे अस्थिराः

अर्थ: "जो स्थिर या दृढ़ न हो, डावाँडोल, चंचल"
संस्कृत: पर्याय: सङ्कसुक

📚 अमरकोश में:
• अस्थिर (चंचल) (३.१.४३) — पर्याय: संकसुक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अस्थिर (नपुंसकलिङ्ग)

"जो स्थिर या दृढ़ न हो, डावाँडोल, चंचल"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअस्थिरम्अस्थिरेअस्थिराणि
द्वितीयाअस्थिरम्अस्थिरेअस्थिराणि
तृतीयाअस्थिरेणअस्थिराभ्याम्अस्थिरैः
चतुर्थीअस्थिरायअस्थिराभ्याम्अस्थिरेभ्यः
पञ्चमीअस्थिरात् / अस्थिराद्अस्थिराभ्याम्अस्थिरेभ्यः
षष्ठीअस्थिरस्यअस्थिरयोःअस्थिराणाम्
सप्तमीअस्थिरेअस्थिरयोःअस्थिरेषु
सम्बोधनहे अस्थिरहे अस्थिरेहे अस्थिराणि

अर्थ: "जो स्थिर या दृढ़ न हो, डावाँडोल, चंचल"
संस्कृत: पर्याय: सङ्कसुक

📚 अमरकोश में:
• अस्थिर (चंचल) (३.१.४३) — पर्याय: संकसुक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें