🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:31:18 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अस्पष्ट (पुंलिङ्ग)

"जो स्पष्ट न हो, स्पष्ट रूप से दिखाई न देता हो"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअस्पष्टःअस्पष्टौअस्पष्टाः
द्वितीयाअस्पष्टम्अस्पष्टौअस्पष्टान्
तृतीयाअस्पष्टेनअस्पष्टाभ्याम्अस्पष्टैः
चतुर्थीअस्पष्टायअस्पष्टाभ्याम्अस्पष्टेभ्यः
पञ्चमीअस्पष्टात् / अस्पष्टाद्अस्पष्टाभ्याम्अस्पष्टेभ्यः
षष्ठीअस्पष्टस्यअस्पष्टयोःअस्पष्टानाम्
सप्तमीअस्पष्टेअस्पष्टयोःअस्पष्टेषु
सम्बोधनहे अस्पष्टहे अस्पष्टौहे अस्पष्टाः

अर्थ: "जो स्पष्ट न हो, स्पष्ट रूप से दिखाई न देता हो"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अस्पष्ट (नपुंसकलिङ्ग)

"जो स्पष्ट न हो, स्पष्ट रूप से दिखाई न देता हो"

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअस्पष्टम्अस्पष्टेअस्पष्टानि
द्वितीयाअस्पष्टम्अस्पष्टेअस्पष्टानि
तृतीयाअस्पष्टेनअस्पष्टाभ्याम्अस्पष्टैः
चतुर्थीअस्पष्टायअस्पष्टाभ्याम्अस्पष्टेभ्यः
पञ्चमीअस्पष्टात् / अस्पष्टाद्अस्पष्टाभ्याम्अस्पष्टेभ्यः
षष्ठीअस्पष्टस्यअस्पष्टयोःअस्पष्टानाम्
सप्तमीअस्पष्टेअस्पष्टयोःअस्पष्टेषु
सम्बोधनहे अस्पष्टहे अस्पष्टेहे अस्पष्टानि

अर्थ: "जो स्पष्ट न हो, स्पष्ट रूप से दिखाई न देता हो"

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें